Er zijn van die vragen die steeds terugkomen. Voor mij is dat: ‘wat is eigenlijk de bedoeling?’. In mijn werk gaat het hier eigenlijk altijd over. Ik help organisaties bij duurzaamheid. Soms heet dat ESG, MVO, een Green Deal, toekomstbestendigheid of wat voor naam je er ook op wilt plakken. In de zorg betekent dat al snel: samenwerken aan minder verspilling, minder uitval, minder uitstoot, minder afhankelijkheid van systemen die op termijn niet houdbaar zijn. En idealiter ook: meer innovatie. Of, met andere woorden: zorgen dat we niet alleen vandaag de boel draaiend houden, maar ook over 10/20/50 jaar de tent nog kunnen runnen.
In een sessie met duurzaamheidsmanagers hoorde ik onlangs iets wat me aan het denken zette. Vrijwel iedereen zei een variant van hetzelfde: ik ben binnen mijn organisatie ongeveer de meest gemotiveerde persoon op duurzaamheid. Dat is mooi, maar ook onhandig.
Want daar zit een valkuil in. Als jij het meest doordrongen bent van de urgentie, is de verleiding groot om anderen daarin mee te willen krijgen. In jouw taal, jouw logica, jouw bedoeling en bij voorkeur ook nog met jouw morele opwinding. Toekomstbestendigheid. Brede waarde. Gezondheid. Transities. De langere termijn. Allemaal waar. Allemaal relevant. Maar tegelijkertijd voor veel collega’s niet direct de reden waarom ze ’s ochtends hun bed uit stappen.
Niet omdat mensen tegen duurzaamheid zijn. Maar omdat ze ergens anders van zijn. Van continuïteit. Van bezetting. Van begrotingen. Van gebouwen. Van roosters. Van klachten. Van risico’s. Van dingen die op vrijdag af moeten.
De bestuurder die denkt in continuïteit, de HR-adviseur die kijkt naar inzetbaarheid en uitval, de facilitair manager die vooral af wil van terugkerend gedoe in het pand, en de controller die graag iets minder financiële verrassingen ziet: ze kunnen allemaal bijdragen aan precies dezelfde beweging, zonder dat ze daar allemaal dezelfde woorden voor gebruiken.
Misschien is dat gewoon de volwassen manier om met transities om te gaan: Niet proberen iedereen mee te krijgen in het grote kumbaya-verhaal van de betere wereld — hoe waar dat verhaal op zichzelf ook kan zijn — maar scherp krijgen wat voor deze persoon, in deze rol, op dit moment de bedoeling is.
Minder afval omdat het kosten scheelt? Prima. Klimaatadaptatie omdat het gebouw anders elk jaar meer klachten oplevert? Ook prima. Aandacht voor medewerkers omdat uitval je organisatie simpelweg lamlegt? Zeker prima.
Ik denk daarom dat we draagvlak voor transities vaak verkeerd begrijpen. We zien het als iets bijna harmonieus: één organisatie, één verhaal, iedereen dezelfde kant op. Maar organisaties zijn zelden zo opgebouwd. En misschien is dat maar goed ook.
De vraag is dus niet: snapt iedereen mijn verhaal over toekomstbestendigheid?
De vraag is eerder: heb ik het goed genoeg vertaald om beweging mogelijk te maken?
Iets minder romantisch, maar wel effectiever.
En misschien is dát de bedoeling.
